Het moment waarop uw naaste overlijdt, is de grootste schok. Die schok wordt vaak eerder lichamelijk dan verstandelijk gevoeld. Mensen die het overlijden van een naaste meemaken, beschrijven een gevoel van verdoving en verbijstering: een hevige emotionele schok waardoor ze niet kunnen reageren en soms geen woord kunnen uitbrengen. Voelt u zich schuldig of heeft u spijt? Vertel dat dan aan het medische team, maar ook aan uw huisarts en/of een psycholoog. Dit gevoel komt vaak voor en kan minder worden als u uitleg vraagt over de omstandigheden van het overlijden van uw naaste. Schuldgevoel kan het rouwproces belemmeren en verlengen. Het is daarom belangrijk om te proberen het zoveel mogelijk te beperken.
De uitvaart is een emotioneel zwaar moment, dat moeilijk te dragen kan lijken omdat het afscheid dan definitief wordt. Tegelijk biedt de uitvaart de gelegenheid om afscheid te nemen en omringd te worden door mensen die om u geven. Neem de tijd om na te denken over wat voor u belangrijk is en over hoe u de uitvaart van uw naaste wilt laten verlopen, in overeenstemming met uw overtuigingen en wensen. Aarzel niet om hulp te vragen, zowel bij het regelen van de uitvaart als om het dagelijks leven aan te kunnen.
Dit is een heel bijzondere periode: een persoonlijke weg waarop u uit balans bent, die tijd en energie kost. Het is ook innerlijk werk, waarbij u heen en weer gaat tussen momenten van pijn en momenten van rust. Die momenten wisselen elkaar af en lopen bij iedereen op een andere manier door elkaar. Leren leven met de afwezigheid van uw naaste is een lang en moeilijk proces. Gun uzelf tijd en wees verdraagzaam en geduldig, met uzelf en met anderen. Rouwen is niet vergeten: het is aanvaarden dat het leven voortaan anders is, en leren leven met het litteken dat het verlies van uw naaste heeft achtergelaten.
Het is normaal dat u op sommige momenten geen zin heeft om over uw naaste te praten, en dat u het fijn vindt om ergens te zijn waar niemand weet wat u is overkomen. Na verloop van tijd zult u zich steeds vaker weer gelukkig voelen. Voel u daar niet schuldig over: u heeft het recht om gelukkig te zijn.
Het kan ook zijn dat de rouw u zwaarder valt dan u had verwacht. Bepaalde omstandigheden van een overlijden kunnen het risico vergroten op “gecompliceerde rouw” of “pathologische rouw”: rouw die lang aanhoudt en het de nabestaande moeilijk maakt om het normale leven weer op te pakken. Vraag dan hulp aan uw huisarts. Die kan u medicijnen voorschrijven om u door deze moeilijke periode heen te helpen, of u doorverwijzen naar specialisten. Aarzel daarnaast niet om een psycholoog te raadplegen. Het is normaal dat het moeilijk is om een zwaar verlies te verwerken, en dat u behoefte heeft aan een professioneel luisterend oor dat emotioneel neutraler is dan dat van een naaste.
Kinderen helpen bij het overlijden van een naaste:
Meer lezen: met een kind over de dood praten
De uitvaart
Een uitvaart kan een moment zijn waarop de familie samenkomt en dat veel steun geeft, maar jonge kinderen kunnen een uitvaart ook als heel zwaar ervaren. Een moment om als gezin samen stil te staan bij de overledene en herinneringen op te halen, kan een goed alternatief zijn.
Wil het kind bij de uitvaart zijn? Bereid het dan goed voor op het verloop ervan en op de emoties die er geuit zullen worden. Zorg dat er de hele dag een rustige volwassene bij het kind is om het te steunen.
Meer lezen over het begeleiden van kinderen bij een overlijden