De naasten van een patiënt steunen

Een opname op de intensive care zet niet alleen het dagelijks leven van de patiënt op zijn kop, maar ook dat van de naasten, die in de frontlinie staan en elkaar dag na dag aan het bed aflossen.

Tussen bezorgdheid, verdriet en het gevoel houvast kwijt te zijn dragen deze mantelzorgers vaak een zware emotionele last, terwijl ze een groot deel van hun aandacht en energie aan de patiënt besteden. In die situatie kan het lastig of zelfs onmogelijk worden om ook nog de dagelijkse verantwoordelijkheden te blijven dragen.

Als u zo’n situatie van dichtbij meemaakt, wilt u deze mantelzorgers vaak graag steunen, praktisch of emotioneel. Maar soms voelt u zich zelf overweldigd door wat er gebeurt, of weet u niet goed hoe u het moet aanpakken. Toch spelen de mensen die mantelzorgers steunen een cruciale rol om hen overeind te houden, vooral in de eerste dagen en wanneer de opname lang duurt. Zij kunnen in deze moeilijke tijd een echte steunpilaar zijn en de moed en energie geven die mantelzorgers soms nodig hebben om voor hun dierbare te zorgen, maar ook voor zichzelf.

In dit onderdeel vindt u daarom een aantal tips, suggesties en praktische ideeën als u een mantelzorger wilt steunen. Houd er rekening mee dat elke situatie uniek is: het belangrijkste is om uw naaste te vragen waar hij of zij iets aan zou hebben. Een luisterend oor bieden is op zich al een enorme steun.

En vooral…

Bedankt voor wat u doet!

Praktische steun

Van de ene op de andere dag mantelzorger worden van iemand op de intensive care (réanimation of soins intensifs) zet het leven flink op zijn kop: het heen en weer reizen naar het ziekenhuis, de uren aan het bed van uw dierbare, de bezorgdheid en het gevoel houvast kwijt te zijn, zijn vaak lichamelijk én emotioneel uitputtend.

Naast de schok van de eerste dagen moet het hele dagelijks leven opnieuw worden ingericht, en persoonlijke, werk- en gezinsverplichtingen kunnen naar de achtergrond verdwijnen.

Boodschappen doen, koken, het huishouden, de naschoolse activiteiten van de kinderen regelen of voor de huisdieren zorgen: dat kost vaak veel, soms te veel energie, juist op momenten dat men die energie op de dierbare wil richten.

Een eerste manier om mantelzorgers te helpen is dus praktische steun aanbieden. Hier volgen enkele ideeën waarbij u hulp zou kunnen aanbieden, afhankelijk van wat u zelf aankunt:

De autoritten tussen huis en ziekenhuis kunnen zwaar zijn. Aanbieden om mantelzorgers te brengen en/of op te halen, zodat ze niet hoeven te rijden terwijl ze moe zijn of nog in shock, vooral op de dag van het slechte nieuws, kan heel waardevol zijn.

Woont u in de buurt van het ziekenhuis, dan kunt u mantelzorgers tijdelijk onderdak aanbieden, zodat ze minder ver hoeven te reizen tussen huis en ziekenhuis. Ook als ze niet blijven slapen, kan het heel troostend zijn om overdag ergens te kunnen uitrusten en even weg te zijn uit de ziekenhuissfeer.

Hebben de mantelzorgers kinderen, dan kunt u aanbieden om de kinderen naar school te brengen of naar hun naschoolse activiteiten, of ze een middag of een nacht bij u thuis op te vangen. Daarmee helpt u niet alleen de ouder(s), het kan ook een stukje normaliteit in het dagelijks leven van de kinderen bewaren, wat in deze moeilijke tijd welkom is. Ook kunnen de ouders zo even op adem komen, uitrusten en voor zichzelf zorgen.

Hebben de mantelzorgers een huisdier, dan kunt u aanbieden om daarvoor te zorgen: wat tijd met het dier doorbrengen, het eten geven, uitlaten, of het zelfs tijdelijk bij u in huis nemen als dat kan. Dat kan het dagelijks leven van mantelzorgers flink verlichten, en ook het schuldgevoel verzachten dat ze kunnen hebben omdat ze niet zoals gewoonlijk voor hun dier kunnen zorgen.

U kunt ook hulp aanbieden bij de dagelijkse gang van zaken: bijvoorbeeld een handje helpen bij het schoonmaken, opruimen of boodschappen doen, of warme maaltijden of maaltijden die makkelijk in te vriezen zijn klaarmaken. Na een lange dag in het ziekenhuis is het een grote opluchting om te weten dat er thuis een troostende maaltijd klaarstaat, zonder dat u nog boodschappen hoeft te doen of te koken.

Staan de mantelzorgers ervoor open, dan kunt u ook aanbieden om hen af te lossen aan het bed van hun dierbare. Zo krijgen ze tijd om even bij zichzelf stil te staan of taken af te handelen die niet kunnen wachten, zonder het schuldgevoel dat ze hun dierbare alleen laten.

Emotionele steun

Wilt u mantelzorgers steunen, dan is alleen al uw aanwezigheid, ook op afstand, heel waardevol om hen te helpen het vol te houden. Een luisterend oor bieden en met kleine attenties laten merken dat u er bent, helpt hen om zich gesteund te voelen in de beproeving die ze doormaken.

Misschien voelt u zich instinctief heel goed thuis in uw rol als steun voor mantelzorgers.

Maar het kan ook zijn dat u opziet tegen een bezoek aan het ziekenhuis, of tegen een gesprek onder vier ogen met een naaste die in zo’n moeilijke situatie zit. U bent misschien bang dat u niet weet wat u moet zeggen, of dat u niet de juiste woorden vindt. U voelt zich misschien verloren of machteloos, en vraagt zich af wat uw plek is in hun verhaal en of u zich niet te veel opdringt. Misschien bent u uiteindelijk bang dat u eerder een last bent dan een steun.

Wees gerust: het is normaal dat u zich zo voelt. De situatie is voor niemand makkelijk, en u toont veel moed door er voor de mantelzorgers te zijn. Er bestaan geen perfecte woorden; de troost die u kunt bieden zit vooral in het feit dat ze u zien en zich omringd voelen.

Het belangrijkste is dat u openstaat voor wat zij willen: u kunt hun vragen of ze het fijn zouden vinden als u langskomt – in het ziekenhuis, bij hen thuis of ergens buiten – of dat ze juist tijd voor zichzelf nodig hebben. Gaat u langs, denk er dan aan dat ze waarschijnlijk moe zijn. Het kan verstandig zijn om het bezoek kort te houden, zeker als u merkt dat de mantelzorgers vermoeid raken.

U kunt hun bijvoorbeeld af en toe een berichtje sturen om te laten weten dat u aan hen denkt, of om te vragen of ze iets nodig hebben.

U kunt ook aanbieden om hen in het ziekenhuis op te zoeken: mantelzorgers brengen vaak vele uren door in de wachtruimte van de IC-afdeling, vooral wanneer er bij hun dierbare zorghandelingen of medische onderzoeken worden uitgevoerd. Een vertrouwd gezicht kan wat warmte en troost brengen op momenten waarop de gedachten op hol kunnen slaan en de angst toeslaat.

Afhankelijk van waar ze behoefte aan hebben, kunt u hun ook voorstellen om even buiten het ziekenhuis te zijn, om een kop koffie te drinken of een korte wandeling te maken. Als u bij hen bent, kunt u ook vragen of ze willen vertellen wat ze doormaken of liever over iets heel anders praten. U kunt bijvoorbeeld wat nieuws uit de ‘buitenwereld’ meebrengen, over gemeenschappelijke vrienden of het dagelijks leven, of een uitje voorstellen om even aan iets anders te denken (bijvoorbeeld naar de film).

Meer in het algemeen: vraag hun gerust rechtstreeks waar ze behoefte aan of zin in hebben, en blijf luisteren. Vooral naar hun angsten en zorgen. U hoeft daar geen oplossingen voor te bieden: hun een plek geven waar ze zich vrij kunnen uiten is al een grote steun, en helpt hen de sterke emoties kwijt te raken die zich tijdens een dag op de IC kunnen opstapelen. Stuur hun ten slotte gerust af en toe een berichtje om te horen of hun behoeften veranderd zijn.

Het verhaal van Céline
Hulp en steun ontvangen

Uw werknemer of collega is mantelzorger van iemand op de intensive care

Het kan gebeuren dat een van uw werknemers te maken krijgt met de opname van een naaste op de intensive care. Als dat zo is, vindt u hier enkele mogelijkheden waarmee u hem of haar kunt steunen:

Allereerst kan het helpen om uw werknemer een vertrouwelijk gesprek aan te bieden, onder meer om te erkennen hoe zwaar het is wat hij doormaakt en om te laten weten dat u oog hebt voor zijn bijzondere behoeften in deze periode. Dat is ook een goed moment om hem te verwijzen naar een vaste contactpersoon – uzelf, een leidinggevende, iemand van HR of de bedrijfsarts (médecine du travail) – zodat hij weet bij wie hij terechtkan als de situatie te zwaar wordt. U kunt hem ook wijzen op het bestaan van het zorgverlof voor familie (congé de solidarité familiale), waarmee hij zich, als hij dat wil, volledig aan zijn naaste kan wijden.

Waar mogelijk zijn soepelere werktijden bijzonder belangrijk voor mantelzorgers. Zij hebben vaak tijd en flexibiliteit nodig om bij hun naaste aan het bed te kunnen zijn en tegelijk hun werk- en huishoudelijke verplichtingen na te komen. De mogelijkheid om thuis te werken kan ook heel nuttig zijn om alles te organiseren, en om het reizen en de vermoeidheid die daarmee gepaard gaat te beperken, want in deze moeilijke periodes zijn er vaak veel verplaatsingen.

Als de situatie het toelaat, kan het tijdelijk verlagen van de werkdruk uw werknemer de ruimte geven om weer houvast te vinden in deze periode van grote omwentelingen, vooral in de eerste dagen of zelfs weken.

Het is ook zinvol om de leidinggevende en het team in te lichten, waar dat van toepassing is, zodat iedereen begrijpt met welke moeilijkheden uw werknemer te maken heeft en welke gevolgen dat kan hebben voor zijn werk. Dat kan ook een aanleiding zijn om het gesprek aan te gaan en flexibiliteit te stimuleren (bijvoorbeeld als vergaderingen of deadlines moeten worden verschoven), het overnemen van bepaalde taken, of het doneren van verlofdagen binnen het team. Deel gerust informatiebronnen zoals LifeMapp, die iedereen kunnen helpen beter te begrijpen wat een opname op de intensive care inhoudt.

Zorg er ook voor dat uw werknemer rustig weer kan instromen, vooral na een lange afwezigheid. Houd er rekening mee dat het einde van de ziekenhuisopname niet het einde van de moeilijkheden betekent, en dat de thuiskomst voor mantelzorgers vaak een veeleisende periode is.

Is de mantelzorger niet uw werknemer maar uw collega? Bied dan gerust een luisterend oor, bespreek het met uw leidinggevenden en wijs hen op deze informatiebron. Deze kleine gebaren kunnen het verschil maken.