Wanneer een naaste op de intensive care ligt, is het niet ongewoon dat u zich wat machteloos voelt. De onbekende wereld van de IC, de onzekerheid en de zorgen die u misschien hebt, maken het niet makkelijk om uw plek en uw rol te vinden, zeker te midden van een deskundig team dat in het begin vaak heel actief en heel aanwezig is. In onze samenleving, waarin we veel waarde hechten aan actie en snelle oplossingen, is dat niet altijd makkelijk. Toch zijn er heel veel nuttige dingen die u kunt doen om uw naaste te steunen.
Als naaste die op bezoek komt, hebt u misschien tijd nodig voordat u zich voldoende op uw gemak voelt in deze omgeving: dwing uzelf niet, neem de tijd en sta uzelf toe rustig uw weg te vinden. Deze pagina wil u handvatten geven om het gevoel van machteloosheid tegen te gaan dat u soms kunt ervaren bij een ernstig zieke patiënt op de intensive care: u kunt er ideeën uit halen en kiezen wat u het meest aanspreekt of wat het best past bij wat uw zieke naaste zou willen. Maar voel u vrij om niet alles te proberen of uit te zoeken: u weet zelf het best wat goed is voor u en voor uw naaste!
Hebt u zelf andere ideeën? Deel ze dan gerust met ons via dit formulier, dan voegen we ze toe aan deze pagina!
Een van de eerste eenvoudige dingen die u voor uw opgenomen naaste kunt doen, is een paar persoonlijke spullen meebrengen:
Is uw naaste bij bewustzijn, neem dan gerust iets mee waarmee hij of zij zich op een rustige manier kan bezighouden: zelfs echte boekenwurmen kunnen zich op de IC vaak maar moeilijk op een boek concentreren! Kies liever voor eenvoudige lectuur, muziek of ontspannende films en series, zodat uw naaste even kan ontsnappen.
Of uw naaste nu bij bewustzijn is of niet, het is altijd zinvol om mee te nemen:
– zijn of haar favoriete parfum,
– eigen toiletartikelen (douchegel, shampoo en conditioner, scheerapparaat, haarborstel…),
– iets om de huid soepel te houden (crème, massageolie),
– ook heel handig: denk aan zijn of haar bril, hoortoestel of kunstgebit,
– en eventueel een dekentje of sjaal (wasbaar!) waar hij of zij aan gehecht is.
Zo kan het team de zorg persoonlijker maken en de patiënt als individu benaderen, ook als hij of zij in coma ligt. Bovendien vindt uw naaste zo iets vertrouwds terug zodra hij of zij weer bij bewustzijn komt. Dat zal heel veel voor hem of haar betekenen.
Let wel: persoonlijke spullen die niet nodig zijn voor de dagelijkse verzorging van de patiënt, zoals sieraden en waardevolle voorwerpen, worden aan u teruggegeven of in de kluis van het ziekenhuis bewaard.
Soms is het moeilijk om te weten wat u moet zeggen aan het bed van een naaste die in coma ligt of die u niet kan antwoorden door de kunstmatige beademing. U kunt vertellen hoe het gaat met vrienden en familie, of over gebeurtenissen die aansluiten bij zijn of haar interesses.
U kunt ook herinneringen ophalen aan vakanties, aan dingen die u samen hebt meegemaakt en fijne momenten met elkaar, of plannen delen voor de tijd na de IC.
Het is niet erg als uw emoties de overhand krijgen of als het u niet lukt om te praten. Probeer te observeren of de patiënt u begrijpt en zoek een manier van communiceren die tussen u beiden werkt. Dat vraagt soms geduld en doorzettingsvermogen, maar het is altijd mogelijk.
Over van alles en nog wat, alsof hij of zijgewoon met u in gesprek is. Vertel gerust over uw dagelijkse leven en over onbelangrijke voorvalletjes: alles wat kan helpen om weer houvast te vinden in de werkelijkheid of om even aan de IC te ontsnappen, is meegenomen!
Een boek, een gedicht, een tijdschrift, berichten vannaasten… Ook als uw naaste door zijn of haar toestand niet alle details van wat u voorleest kan opnemen, doet een vertrouwde stem altijd goed in moeilijke momenten.
Bent u muzikant, dan kunt u natuurlijk zelf spelen. Maar eenvoudiger nog: u kunt iets meenemen waarmee uw naaste naar muziek kan luisteren: een kleine radio, een koptelefoon of oortjes, …
Het verhaal van Marie-Clémentine
Het belang van afleiding en een bijzonder goed werkend voorbeeld
Het verhaal van CélineEen patiënt op de intensive care bijstaan
Visualisatietechnieken:
Uw gevoeligheid als naaste is een grote hulp voor de zorgverleners om eventuele pijn en ongemak bij de patiënt beter op te merken. Toch is het ook heel belangrijk om uw contact daar niet op te laten draaien: de patiënt zit de hele dag in de weinig aangename wereld van de IC. Uw grootste troef is dat u uw naaste in gedachten kunt laten ontsnappen, met gesprekken of dagdromen die u kunt afstemmen op zijn of haar interesses en wensen!
Communiceren met de patiënt is van het grootste belang. Zo ontstaat een verbinding met het leven en een vertrouwensband, die allebei doorslaggevend zijn bij het begeleiden van de patiënt.Wanneer communiceren met woorden niet mogelijk is, kunt u via non-verbale communicatie of lichaamstaal (alle vijf de zintuigen, behalve spreken en schrijven) informatie overbrengen aan de patiënt (en omgekeerd!).
Het is heel belangrijk om te beseffen dat uw houding en uw blik als naaste veel kunnen zeggen. Het lichaam laat emoties spontaan zien. Een IC-patiënt die niet met woorden kan communiceren, gaat zijn of haar zintuigen sterker gebruiken en kan uw gemoedstoestand soms heel fijn aanvoelen.De stem is waarschijnlijk de eerste verbinding met de patiënt. De klank van uw stem, wat uw blik uitdrukt, de uitdrukking op uw gezicht, aanraking: dat alles helpt om contact te maken en emoties en boodschappen over te brengen, net als gewoon een glimlach.
Ook als uw naaste bij bewustzijn is, kan communiceren lastig blijven, vooral als hij of zij geïntubeerd is en dus niet kan praten. Als de toestand het toelaat, kan uw naaste dan iets opschrijven of een woord spellen door letters of cijfers aan te wijzen, of woorden die u van tevoren hebt opgeschreven. Stel gerust gesloten vragen (waarop het antwoord ja of nee is), zodat uw naaste eenvoudig kan antwoorden. Het is onmisbaar dat de patiënt kan communiceren.
U kunt ook, in overleg met het zorgteam, de muren van de kamer een persoonlijk tintje geven: foto’s en tekeningen helpen om de band met de buitenwereld te behouden en geven wat steun.
Het bijhouden van een IC-dagboek (zie het betreffende onderdeel) kan een grote hulp zijn voor uw naaste als hij of zij een periode van coma, sedatie of verwardheid doormaakt.
Het verhaal van MichèleHoe onmisbaar naasten zijn
U kunt de zorgverleners helpen bij eenvoudige verzorging van uw naaste, zoals een voet- of handmassage, het haar kammen of wat parfum opdoen, of, afhankelijk van de toestand, meehelpen met het wassen van het haar. Vergeet niet om de patiënt, als dat kan, te vragen of hij of zij dat goed vindt en of het prettig is: uw naaste zal een manier vinden om zijn of haar wens duidelijk te maken. Helaas is het om veiligheidsredenen niet altijd mogelijk; vraag daarom altijd eerst toestemming aan het zorgteam.
Er kan u ook worden gevraagd de kamer van uw naaste te verlaten als er pijnlijke handelingen moeten worden uitgevoerd. Dat is bedoeld om u te beschermen tegen de angst die dat kan oproepen.
Het verhaal van KatiaPlezier en aanraking
Een IC-opname is een vreemde periode voor de patiënt, zeker als hij of zij een of meer periodes van coma of verwardheid doormaakt. De patiënt kan hallucinaties hebben of zich dingen inbeelden: het komt vaak voor dat patiënten een delier krijgen als gevolg van de ziekte of van de behandelingen. Dat verdwijnt als de toestand verbetert, maar de patiënt kan er vreemde herinneringen aan overhouden: praat er gerust samen over.
Door de patiënt hallucinaties of angsten onder woorden te laten brengen en hem of haar gerust te stellen, kan uw naaste tijdens de opname wat rust terugvinden. Er na het ontslag over praten kan de patiënt ook geruststellen: een zogeheten “IC-delier” is soms onaangenaam, maar volkomen normaal!
Meer over de beleving van de patiënt
Als uw naaste een geloof of een spiritualiteit heeft die belangrijk voor hem of haar is, vertel dat dan gerust aan het zorgteam: in moeilijke momenten kan dat een belangrijke bron van steun zijn. Op IC-afdelingen is het vaak mogelijk om een geestelijk verzorger of vertegenwoordiger van de eigen geloofsgemeenschap te laten komen. U kunt ook voorwerpen meenemen die verband houden met uw spiritualiteit; de zorgverleners kunnen die samen met u op een geschikte plek in de kamer neerzetten.